Chris Vanderschaeghe - augustus 2011

Reeks Choose & Signs and symbols

 

een bijdrage van Bieke Verlet

(kunsthistorica)

 

Het beeldend werk van Chris Vanderschaeghe confronteert en zorgt voor een zekere spanning. Het zorgeloos genieten wordt aangetast, tijdelijke esthetiek wordt in vraag gesteld.

Sinister.

Je wordt er niet meteen vrolijk van. Maar het is beeldend werk met bedenkingen en met vragen.

Laat ik u uitnodigen wat grondiger te kijken naar zijn plastische taal en mijn versie geven van het associëren en het interpreteren.

 

Zijn plastische taal:

 

De schildertechniek van Chris is helder. Geen overdaad, geen gestuele barok, Niet pasteus. Maar we zien een lichte en vrij onzichtbare toets. Sereen in verfgebruik. Achtergronden zijn zo goed als egaal. De figuren zelf krijgen wel een zekere gelaagdheid in textuur. Hij houdt het sober en deskundig.

Chris is ook sereen is in kleurkeuze en gradatie: de consequente keuze voor de zwarte tinten en de blanke huidskleur. Die uitgesproken dualiteit benadrukt die harde contrasten in lichtwerking. Dat leidt soms tot een zekere overbelichting, waardoor de belangstelling voor de fotografie toch duidelijk wordt.

Deze werken zijn vrij puur van lijn. En die pure lijnen zijn in het totaal van zijn repertoire niet altijd aanwezig geweest. Eerder reeksen smeulden in vaagheid, en een mysterieuze waas. Maar het onscherpe wordt hier vervangen door een duidelijker beeld. Het raadselachtige karakter blijft niettemin overeind.

Vorm lijkt in eerste opzicht eenvoudig. Hij houdt vast aan de klassieke figuratie. Het zijn portretten: geschilderd of getekend in houtskool.

De compositie brengt het personage concreet nabij. We krijgen een directe confrontatie. Een figuratief gegeven in een schrale achtergrond in een kader dat uitnodigt niet te stoppen aan de grens van het doek en een zekere echo krijgt in reflectie van de kijker. De toeschouwer wordt met andere woorden uitnodigt mee te construeren.

Bescheiden in details verschijnen de personen op het doek. Maar het zijn net die enkele details die ons opvallen: een teken, een tatoeage, een symbool, een slogan. Personen krijgen een stempel mee, een label.

 

Associatie en interpretatie:

 

Kies en beslis ."Choose" Zijn we vrij in ons kiezen? En welke zijn consequenties van onze keuzes. Op allerlei manieren krijgt dat kiezen een gedachte mee in de werken die hier te zien zijn. Lichamen met een stempel of een spreuk.

Het is de aard van de mens om zich te uiten in symbolen. Het geeft betekenis. Symbolen vormen onze cultuur. Het zijn kentekens, ze identificeren, ze vergelijken en ze brengen ons bijeen. We horen graag bij de kudde. Of toch een bepaalde kudde.

Soms kruipt het in je huid. Onwisbaar typeert het jezelf. Iedereen heeft zijn tatoeages. Bij niet iedereen is dat een tatoeage in de letterlijke zin van het woord: de onwisbare inkt onder de opperhuid.

Maori's verduidelijken hun sociale status door middel van hun ta moko. Ze zijn ook niet de enige etniciteit die hun groei naar volwassenheid markeren met lichaamsdecoratie of -verminking. Tatoo's werden en worden ook vaak als een amulet ervaren. Of wisten opponenten te intimideren.

Tatoeages maken heel wat mensen meer overtuigender wezens.

Het jonge meisje hoopt op identificatie. Iemand zijn. Een tatoeage markeert een subcultuur. De vraag is of die identificatie binnen afzienbare tijd nog altijd aan de orde zal zijn. Sociale mobiliteit, het verglijden van betekenissen zijn eigen aan een levensloop.

Soms zijn de tekens verontrustend. De confrontatie van fragiele, authentieke portretten met een vrij harde realiteit zorgt voor die spanning. Verschillende werelden komen gevaarlijk dichtbij. Kinderlijke onschuld en erotiek. Kinderspel of bittere ernst? Jeugdigheid en een ruwe wereld. Je vraagt je af welke idealen mensen kiezen met sommige symbolen.

Soms wordt helemaal niet bewust gekozen. Vaak wordt voor ons gekozen.

Het kruis verwijst naar de christelijke overtuiging. Deel uitmaken van een geloofsgemeenschap. Het zijn keuzes die naar traditie worden gemaakt voor een ander. Ouders laten hun kind dopen. Samenhorigheid bevorderen. Maar geen persoonlijke keuze.

En dat zet het uitgangspunt van de kunstenaar in de verf. Common practice, soms met de ogen dicht. Het keurslijf van een cultuur, subcultuur. Maar ook het vertrouwde gevoel van identiteit. Of toch voor even. Is er plaats voor wijsheid zonder dogma?

 

 

Vrije keuze in een democratische samenleving zoals die van ons, blijkt allesbehalve vrij. Hoeveel bepalen we zelf van onze plaats in de maatschappij.

Het werk van Chris Vanderschaeghe denkt na over het impact van onze keuzes, het onbedoelde en het bedoelde stigmatiseren. Maar het confronteert ons ook met de grenzen van het esthetische. Soms somber, soms verwarrend. Soms dreigend nabij als we even turen over onze eigen keuzes.

 

 

 

Chris Vanderschaeghe 2011

"Warzone" 70x100 houtskool op papier.